{"id":9380,"date":"2018-08-09T21:41:25","date_gmt":"2018-08-09T19:41:25","guid":{"rendered":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/?p=9380"},"modified":"2018-09-05T11:42:03","modified_gmt":"2018-09-05T09:42:03","slug":"nasiona-chia-bomba-skladnikow-odzywczych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/natura\/nasiona-chia-bomba-skladnikow-odzywczych\/","title":{"rendered":"Nasiona Chia \u2013 bomba sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych"},"content":{"rendered":"<p>Czy nasiona Chia mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 tradycyjne potrawy? Na pewno s\u0105 przyk\u0142adem tzw. &#8222;superfood&#8221; &#8211; w doskona\u0142y spos\u00f3b uzupe\u0142niaj\u0105 diet\u0119 w cenne sk\u0142adniki od\u017cywcze i dla wielu os\u00f3b mog\u0105 by\u0107 podstaw\u0105 diety (s\u0105 wolne od glutenu).<br \/>\n<!--more--><\/p>\n<h2>Wprowadzenie<\/h2>\n<p><a href=\"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/natura\/nasiona-chia-bomba-skladnikow-odzywczych\/\">Nasiona chia<\/a>, sza\u0142wia hiszpa\u0144ska (\u0142ac. Salvia hispanica), &#8211; nale\u017c\u0105 do rodzaju Salvia, kt\u00f3ry obejmuje 900 gatunk\u00f3w z rodziny Lamiaceae (jasnotowatych), do kt\u00f3rej nale\u017c\u0105 te\u017c m.in. mi\u0119ta czy melisa. Chia ro\u015bnie w Ameryce Po\u0142udniowej, osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 ok. 1 m, ma roz\u0142o\u017cyste li\u015bcie i ma\u0142e kwiaty.<\/p>\n<p>Nasiona chia maj\u0105 niewielki rozmiar i zazwyczaj przybieraj\u0105 barw\u0119 czarn\u0105 (wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce odmiany bia\u0142e bia\u0142e).\u00a0Co ciekawe w j\u0119zyku staro\u017cytnych Maj\u00f3w s\u0142owo <em>chia<\/em> oznacza\u0142o \u201esi\u0142\u0119\u201d. a swoj\u0105 du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 zyska\u0142y ze wzgl\u0119du na <u>wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 b\u0142onnika pokarmowego<\/u> oraz <u>kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3<\/u>. Warto zaznaczy\u0107, i\u017c ziarna chia mia\u0142y zastosowanie ju\u017c w prekolumbijskiej medycynie ludowej, a w diecie Maj\u00f3w oraz Aztek\u00f3w stanowi\u0142y warto\u015bciowy surowiec spo\u017cywczy. Ludy india\u0144skie wykorzystywa\u0142y nasiona chia jako sk\u0142adnik wspomagaj\u0105cy leczenie chor\u00f3b oczu, dr\u00f3g oddechowych oraz infekcji. Aktualne badania naukowe wskazuj\u0105 na <u>wysoki potencja\u0142 prozdrowotny<\/u> nasion chia. Wymienia si\u0119 tu przede wszystkim dzia\u0142anie hipoglikemiczne i hipolipemiczne. Nasiona chia charakteryzuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wysok\u0105 aktywno\u015bci\u0105 przeciwutleniaj\u0105c\u0105.<\/p>\n<h2>Nasiona Chia<\/h2>\n<h3>Warto\u015b\u0107 od\u017cywcza nasion chia (w 100 g produktu)<\/h3>\n<table class=\"parametry width100\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>Energia<\/td>\n<td>486 kcal<br \/>\n(2041 KJ)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bia\u0142ko<\/td>\n<td>16,5 g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>W\u0119glowodany<br \/>\nw tym b\u0142onnik<\/td>\n<td>42,1 g<br \/>\n34,4 g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>T\u0142uszcze og\u00f3\u0142em<br \/>\nw tym nasycone kwasy t\u0142uszczowe<br \/>\njednonienasycone kwasy t\u0142uszczowe<br \/>\nwielonienasycone kwasy t\u0142uszczowe<br \/>\nw tym kwasy omega-3<\/td>\n<td>30,7 g<br \/>\n3,3 g<br \/>\n2,3 g<br \/>\n23,7 g<br \/>\n18 g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>S\u00f3l<\/td>\n<td>0,13 g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Wap\u0144<\/td>\n<td>543 mg<br \/>\n(68%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Fosfor<\/td>\n<td>860 mg<br \/>\n(123%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u017belazo<\/td>\n<td>7,72 mg<br \/>\n(55%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Magnez<\/td>\n<td>337 mg<br \/>\n(90%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/mineraly\/potas-jeden-z-najwazniejszych-pierwiastkow-dla-organizmu-czlowieka\/\">Potas<\/a><\/td>\n<td>(711 mg)<br \/>\n(36%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Cynk<\/td>\n<td>6,06 mg<br \/>\n(61%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Selen<\/td>\n<td>(55,2 \u00b5g)<br \/>\n(100%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/witaminy\/witamina-b1-tiamina\/\">Tiamina (Witamina B1)<\/a><\/td>\n<td>0,62 mg<br \/>\n(56%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/witaminy\/witamina-b3-pp-niacyna-nikotynamid\/\">Niacyna<\/a> (Witamina B3)<\/td>\n<td>8,83 mg<br \/>\n(55%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kwas foliowy<\/td>\n<td>49 \u00b5g<br \/>\n(24%RWS)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><small>RWS &#8211; % referencyjna warto\u015b\u0107 dziennego spo\u017cycia<\/small><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Z powy\u017cszego zestawienia wynika, \u017ce nasiona chia s\u0105 bardzo dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0142onnika, WNKT, wielu sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych jak i niekt\u00f3rych witamin. Stanowi\u0105 tak\u017ce \u017ar\u00f3d\u0142o warto\u015bciowego bia\u0142ka, kt\u00f3rego wysok\u0105 jako\u015b\u0107 potwierdza obecno\u015b\u0107 nast\u0119puj\u0105cych aminokwas\u00f3w: leucyny, izoleucyny, lizyny, metioniny, fenyloalaniny, treoniny, tryptofanu, waliny i histydyny (a wi\u0119c kompletnego zestawu aminokwas\u00f3w egzogennych, czyli takich, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 dostarczane wraz z po\u017cywieniem, gdy\u017c nasz organizm nie jest w stanie sam ich zsyntetyzowa\u0107).<\/p>\n<h3>W\u0142a\u015bciwo\u015bci prozdrowotne nasion chia<\/h3>\n<h4>Nasiona chia dostarczaj\u0105 ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych a przy tym s\u0105 ma\u0142o kaloryczne<\/h4>\n<p>Ju\u017c ma\u0142a porcja (28 g) \u2013 2 \u0142y\u017cki sto\u0142owe, nasion chia dostarcza:<\/p>\n<ul>\n<li>11 gram\u00f3w b\u0142onnika,<\/li>\n<li>4 gramy bia\u0142ka,<\/li>\n<li>9 gram\u00f3w t\u0142uszczu (z czego 5 gram\u00f3w Omega-3),<\/li>\n<li>18% RWS wapnia,<\/li>\n<li>30% RWS manganu,<\/li>\n<li>30% RWS magnezu,<\/li>\n<li>27% RWS fosforu.<\/li>\n<\/ul>\n<p><small>*RWS &#8211; % referencyjna (zalecana) warto\u015b\u0107 dziennego spo\u017cycia.<\/small><\/p>\n<p>Zawieraj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c pewne ilo\u015bci cynku, witaminy B3 (niacyny), potasu, witamina B1 (tiaminy) i witaminy B2 i wielu innych cennych sk\u0142adnik\u00f3w.<br \/>\nWystarczy wi\u0119c porcja wielko\u015bci 28 gram\u00f3w czyli oko\u0142o 2 \u0142y\u017cki sto\u0142owe \u017ceby zaspokoi\u0107 1\/3 zapotrzebowania na wa\u017cne minera\u0142y!<br \/>\nJest to imponuj\u0105ce je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 fakt \u017ce w tej porcji (28 g) jest tylko 137\u00a0kalorii\u00a0i tylko kilka gram\u00f3w strawnych w\u0119glowodan\u00f3w (czyli w\u0119glowoda\u00f3w nie zawieraj\u0105cych b\u0142onnika)!<\/p>\n<p>Bogactwo makro- i mikroelement\u00f3w zawartych w ziarnach chia w stosunku do warto\u015bci kalorycznej czyni z nich jedno z najlepszych \u017ar\u00f3de\u0142 wielu wa\u017cnych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych oraz podstaw\u0119 r\u00f3\u017cnych diet, w tym r\u00f3wnie\u017c redukcyjnych.<\/p>\n<p>Co istotne nasiona chia s\u0105 zwykle uprawiane ekologicznie, bez modyfikacji genetycznych (bez GMO) i s\u0105 naturalnie wolne od\u00a0glutenu.<\/p>\n<p><strong>Mimo ma\u0142ych rozmiar\u00f3w nasiona chia s\u0105 jedn\u0105 z najbogatszych w warto\u015bciowe sk\u0142adniki od\u017cywcze \u017cywno\u015bci\u0105 na \u015bwiecie. Szawieraj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci b\u0142onnika, bia\u0142ka, kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3 oraz r\u00f3\u017cnych minera\u0142\u00f3w.<\/strong><\/p>\n<h4>Wysoka zawarto\u015b\u0107 wielonienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (w tym omega-3)<\/h4>\n<p>Nasiona chia charakteryzuj\u0105 si\u0119 wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 wielonienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (20\u201330%). Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje du\u017cy zas\u00f3b kwasu \u03b1-linolenowego (ok. 64 % wszystkich kwas\u00f3w t\u0142uszczowych) przy jednoczesnie niskim wska\u017aniku kwasu linolowego (omega-6) \u2013 oko\u0142o 19% wszystkich kwas\u00f3w t\u0142uszczowych. Stosunek omega-6\/omega-3 wynosi zatem ok. 0,29.<\/p>\n<p>Tabela 1. Por\u00f3wnanie zawarto\u015bci kwas\u00f3w t\u0142uszczowych [g\/100 g] w oleju kukurydzianym, orzechach w\u0142oskich i ziarnach chia.<\/p>\n<table class=\"parametry width100\">\n<tbody>\n<tr>\n<th>Kwas t\u0142uszczowy<\/th>\n<th>Olej kukurydziany<\/th>\n<th>Orzechy w\u0142oskie<\/th>\n<th>Ziarna chia<\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>16 : 0<br \/>\n18 : 0<br \/>\n18 : 1 n-9<br \/>\n20 : 1 n-9<br \/>\n18 : 2 n-6<br \/>\n18 : 2 n-3<br \/>\nNasycone kw. t\u0142uszczowe (og\u00f3\u0142em)<br \/>\nJednonienasycone kw. t\u0142uszczowe (og\u00f3\u0142em)<br \/>\nWielonienasycone kw. t\u0142uszczowe<br \/>\nOmega-6<br \/>\nOmega-3<br \/>\nStosunek omega-6 do omega-3<\/td>\n<td>10,40<br \/>\n2,60<br \/>\n32,10<br \/>\n0,45<br \/>\n51,50<br \/>\n0,76<br \/>\n13,40<br \/>\n32,5551,50<br \/>\n0,76<br \/>\n67,80<\/td>\n<td>4,32<br \/>\n1,21<br \/>\n9,28<br \/>\n0<br \/>\n34,59<br \/>\n6,57<br \/>\n6,56<br \/>\n9,4034,59<br \/>\n6,57<br \/>\n5,26<\/td>\n<td>6,60<br \/>\n2,80<br \/>\n6,80<br \/>\n0,30<br \/>\n18,60<br \/>\n64,60<br \/>\n12,04<br \/>\n7,4418,60<br \/>\n64,60<br \/>\n0,287<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Kwas \u03b1-linolenowy (ALA) stanowi ro\u015blinne \u017ar\u00f3d\u0142o kwas\u00f3w omega-3, kt\u00f3re niestety w obecnej diecie przeci\u0119tnego Europejczyka s\u0105 mocno deficytowe. Warto tutaj nadmieni\u0107, i\u017c organizm ludzki jest w stanie syntetyzowa\u0107 z kwasu \u03b1-linolenowego aktywne biologicznie d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe, takie jak kwas eikozapentaenowy (EPA) oraz dokozaheksaenowy (DHA) z wykorzystaniem enzym\u00f3w elongazy i destaurazy. <u>W celu uzyskania 1 g (EPA + DHA) potrzeba ok. 7 g ALA, c<\/u>o mogliby\u015bmy uzyska\u0107 po spo\u017cyciu oko\u0142o <u>40 g nasion chia<\/u> (czyli mniej wi\u0119cej 3 \u0142y\u017cki sto\u0142owe). Jednak\u017ce w racjonalnej diecie istotny jest tak\u017ce stosunek kwas\u00f3w omega-3:omega-6; (gdy\u017c konkuruj\u0105 one o te same enzymy), kt\u00f3ry to powinien wynosi\u0107 1:4 lub 1:5; tymczasem u przeci\u0119tnego Europejczyka jest to zaleedwie 1:20!<\/p>\n<p>Chc\u0105c zmieni\u0107 te proporcje kwas\u00f3w, nale\u017cy spo\u017cywa\u0107 wi\u0119cej produkt\u00f3w bogatych w kwasy omega-3, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 w\u0142a\u015bnie nasiona chia.<br \/>\nSkutki nadmiernej poda\u017cy kwas\u00f3w omega-6:<\/p>\n<ul>\n<li>podwy\u017cszenie ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadci\u015bnienia;<\/li>\n<li>promowanie syntezy eikozanoid\u00f3w, kt\u00f3re to zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko rozwoju chor\u00f3b uk\u0142adu sercowo-naczyniowego oraz chor\u00f3b nowotworowych.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W przeciwie\u0144stwie do nadmiernego spozywania Omega-6, odpowiednia poda\u017c Omega-3\u00a0(kt\u00f3rych bardzo dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 nasiona chia) przynosi dobroczynne skutki dla zdrowia. S\u0105 to m.in:<\/p>\n<ul>\n<li>obni\u017cenie st\u0119\u017cenia tr\u00f3jgliceryd\u00f3w oraz cholesterolu ca\u0142kowitego we krwi &#8211; przeciwdzia\u0142anie mia\u017cd\u017cycy!<\/li>\n<li>dzia\u0142anie przeciwzapalne, kardio &#8211; oraz hepatoprotekcyjne w wyniku redystrybucji kwas\u00f3w t\u0142uszczowych oraz zapobiegania ich odk\u0142adania w postaci t\u0142uszczu trzewnego &#8211; moga mie\u0107 wp\u0142yw w prewencji oty\u0142o\u015bci;<\/li>\n<li>dzia\u0142anie hipoglikemiczne &#8211; przeciwdzia\u0142anie hipoglikemii reaktywnej, co oznacza, \u017ce st\u0119\u017cenie glukozy we krwi nie spada poni\u017cej 55 mg\/dl, ale utrzymuje si\u0119 w normie, w rezultacie dalej nam do hiperglikemii a co za tym idzie cukrzycy \u2013 przeciwdzia\u0142anie cukrzycy!<\/li>\n<li>wspomaganie terapii: artretyzmu, chor\u00f3b autoimmunologicznych i nowotwor\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Ziarna chia zawieraj\u0105 szereg sk\u0142adnik\u00f3w o dzia\u0142aniu: antyoksydacyjnym, przeciwzapalnym, antynowotworowym i przeciwzakrzepowym.<\/h4>\n<p>Ziarna chia zawieraj\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>kwas cynamonowy;<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/organiczne-zwiazki-chemiczne\/kwas-chlorogenowy-chlorogenic-acid\/\">kwas chlorogenowy<\/a>;<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/organiczne-zwiazki-chemiczne\/kwas-kawowy\/\">kwas kawowy<\/a> (kofeinowy);<\/li>\n<li>flawonoidy (mirycetyna, kwercetyna, kempferol).<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Rola przeciwutleniaczy<\/strong><\/p>\n<p>Przeciwutleniacze\u00a0chroni\u0105 przed psuciem si\u0119 wra\u017cliwe t\u0142uszcze w nasionach (g\u0142\u00f3wnie omega-3). Co najwa\u017cniejsze przeciwutleniacze zwalczaj\u0105 wytwarzanie wolnych rodnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 spowodowa\u0107 uszkodzenia cz\u0105steczkowe w kom\u00f3rkach i przyczyni\u0107 si\u0119 do szybszego starzenia si\u0119 organizmu, mutacji kom\u00f3rek i chor\u00f3b takich jak nowotwory.<\/p>\n<h4>Wysoka zawarto\u015b\u0107 b\u0142onnika<\/h4>\n<p>Oko\u0142o 35% masy nasion chia to b\u0142onnik pokarmowy, co sprawia, \u017ce s\u0105 jednym z najlepszych \u017ar\u00f3de\u0142 b\u0142onnika na \u015bwiecie! Prawie wszystkie w\u0119glowodany w nasionach chia to b\u0142onnik, kt\u00f3ry ma zdolno\u015b\u0107 poch\u0142aniania 10-12 krotnie wi\u0119kszej masy wody ni\u017c sam wa\u017cy.<br \/>\nB\u0142onnik ma r\u00f3wnie\u017c inne korzystne w\u0142a\u015bciwo\u015bci zdrowotne, takie jak m.in.:<\/p>\n<ul>\n<li>utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a,<\/li>\n<li>sprzyjanie zapobieganiu i leczeniu oty\u0142o\u015bci (gdy\u017c obni\u017ca m.in. poziom cholesterolu we krwi),<\/li>\n<li>wspomaganie metabolizmu,<\/li>\n<li>zapobieganie odczuwaniu dyskomfortu trawiennego, wzd\u0119\u0107 i zapar\u0107,<\/li>\n<li>dodatkowo dzia\u0142anie profilaktyczne wobec powstawania niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w,<\/li>\n<li>wspomaganie uk\u0142ad odporno\u015bciowy,<\/li>\n<li>wp\u0142yw na szybko\u015b\u0107 produkcji krwi w szpiku kostnym.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Spo\u017cycie oko\u0142o 40 g nasion chia zapewnia ponad 50% dziennego zalecanego spo\u017cycia na b\u0142onnik!<\/p>\n<hr \/>\n<h4>Od redakcji<\/h4>\n<p>Suplement diety zawieraj\u0105cy ziarna Chia: <a href=\"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/odchudzanie\/chocolateslim-na-nadwage-cellulit-i-tradzik\/\">Koktajl Chocolate Slim \u2122 &#8211; na nadwag\u0119, cellulit i tr\u0105dzik<\/a>.<\/p>\n<hr \/>\n<h2>Badania<\/h2>\n<p>W badaniach u ludzi z powodzeniem potwierdzono skuteczno\u015b\u0107 suplementacji diety nasionami chia.<\/p>\n<p><strong>Efekt \u201ehipoglikemiczny\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Vuksan i wsp. wykazali, \u017ce dodatek do pieczywa nasion chia w ilo\u015bci 0,75 g, 15 g oraz 25 g przyczyni\u0142 si\u0119 do obni\u017cenia poposi\u0142kowego st\u0119\u017cenia glukozy w surowicy krwi (oczywi\u015bcie st\u0119\u017cenie nie spad\u0142o poni\u017cej 55 mg\/dl)* oraz stymulowa\u0142 powstawanie uczucia syto\u015bci. Co istotne, efekt hipoglikemizuj\u0105cy by\u0142 niezale\u017cny od wielko\u015bci zastosowanej dawki.<\/p>\n<p><strong>Terapia os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu II<\/strong><\/p>\n<p>W innym badaniu wykazano, \u017ce 12-tygodniowa poda\u017c nasion chia (pierwsza grupa: 37 gram\u00f3w nasion chia dziennie; druga grupa: 37 gram\u00f3w otr\u0119b\u00f3w pszenicy)\u00a0 u os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu II przyczyni\u0142a si\u0119 do obni\u017cenia skurczowego ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi, a ponadto wykaza\u0142a efekt przeciwzakrzepowy i przeciwzapalny.<\/p>\n<p><strong>Wp\u0142yw kwas\u00f3w omega-3 na insulino oporno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p>Na uwag\u0119 zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c wysoka zawarto\u015b\u0107 kwasu omega-3 \u03b1-linolenowego w ziarnach chia (64%). W badaniu przeprowadzonym na populacji japo\u0144skiej (kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani z prawid\u0142ow\u0105 mas\u0105 cia\u0142a, wiek reprodukcyjny) wykazano, \u017ce wysoka poda\u017c kwasu \u03b1-linolenowego wp\u0142ywa na zmniejszenie ryzyka rozwoju insulino oporno\u015bci, a tym samym cukrzycy.<\/p>\n<h2>Kto szczeg\u00f3lnie powinien spo\u017cywa\u0107 nasiona Chia<\/h2>\n<p><strong>Cukrzyca i osoby na diecie<\/strong><\/p>\n<p>Nasiona chia spowalniaj\u0105 wch\u0142aniane cukr\u00f3w i reguluj\u0105 ich poziom we krwi, co pomaga utrzyma\u0107 poziom cukr\u00f3w na w\u0142a\u015bciwym poziomie u cukrzyk\u00f3w, a u os\u00f3b na diecie ogranicza ch\u0119\u0107 jedzenia s\u0142odyczy (kt\u00f3re to stymuluj\u0105 dalsz\u0105 ch\u0119\u0107 jedzenia).<\/p>\n<p><strong>Osoby z nadwag\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105<\/strong><\/p>\n<p>Zawieraj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci b\u0142onnika, kt\u00f3ry usprawnia prac\u0119 uk\u0142adu trawiennego i zapewnia uczucie syto\u015bci (po zjedzeniu odpowiedniej porcji nasion chia nie b\u0119dziemy chcieli wi\u0119cej je\u015b\u0107).<\/p>\n<p><strong>Sportowcy i osoby aktywne fizycznie<\/strong><\/p>\n<p>Nasiona chia wspomagaj\u0105 nawodnienie organizmu (bo zawieraj\u0105 du\u017co minera\u0142\u00f3w a tak\u017ce witaminy) i u\u0142atwiaj\u0105 wysi\u0142ek fizyczny.<\/p>\n<p><strong>Osoby z niedoborem wapnia, przem\u0119czone, ci\u0119\u017cko pracuj\u0105ce i nara\u017cone na stres.<\/strong><\/p>\n<p>Nasiona chia zawieraj\u0105 5 razy wi\u0119cej wapnia ni\u017c mleko i 8 razy wi\u0119cej kwas\u00f3w omega-3 ni\u017c \u0142oso\u015b!<\/p>\n<p><strong>Osoby z celiaki\u0105 lub inne b\u0119d\u0105ce na diecie bezglutenowej.<\/strong><\/p>\n<p>Z punktu widzenia dietetycznego warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, i\u017c sza\u0142wia hiszpa\u0144ska jest naturalnie bezglutenowa, mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c w\u0142\u0105czona do diety os\u00f3b chorych na celiaki\u0119 oraz tych, kt\u00f3re eliminuj\u0105 gluten z innych powod\u00f3w ni\u017c choroba trzewna.<\/p>\n<h2>Podsumowanie<\/h2>\n<p>Ma\u0142e ziarenka o wielkiej mocy \u2013 tak w skr\u00f3cie mo\u017cna opisa\u0107 nasiona chia, czyli sza\u0142wii hiszpa\u0144skiej. Bogactwo b\u0142onnika, aminokwas\u00f3w, niezb\u0119dnych nienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych z rodziny omega-3 oraz wysoka zawarto\u015b\u0107 minera\u0142\u00f3w takich jak wap\u0144, potas, magnez i cynk sprawiaj\u0105, \u017ce z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguj\u0105 na miano tzw. superfoods (czyli super \u017cywno\u015bci).<\/p>\n<p>Ponadto liczne korzystne dla zdrowia w\u0142a\u015bciwo\u015bci takie jak:<\/p>\n<ul>\n<li>przeciwzapalne,<\/li>\n<li>kardio- i hepatoprotekcyjne,<\/li>\n<li>antyagregacyjne,<\/li>\n<li>przeciwutleniaj\u0105ce,<\/li>\n<li>hipoglikemizuj\u0105ce<\/li>\n<\/ul>\n<p>oraz neutralny smak i oryginalny wygl\u0105d sprawiaj\u0105, \u017ce nasiona chia to produkt, kt\u00f3ry naprawd\u0119 warto uwzgl\u0119dni\u0107 w codziennej diecie.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<h3 id=\"references\">Przypisy<\/h3>\n<ol>\n<li id=\"cite-1\"><small>Kargulewicz, Angelika, et al. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"http:\/\/www.pielegniarstwo.ump.edu.pl\/uploads\/2016\/1\/87_1_59_2016.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">ZIARNA CHIA JAKO WARTO\u015aCIOWY PRODUKT RACJONALNEJ DIETY\u2013ZASTOSOWANIE W PROFILAKTYCE CHOR\u00d3B METABOLICZNYCH.<\/a><\/span>&#8221; ratio 67 (2016): 80.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-2\"><small>Kulczy\u0144ski, B., et al. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"http:\/\/yadda.icm.edu.pl\/baztech\/element\/bwmeta1.element.baztech-ed39620f-6bd6-4903-aa03-59a6c466218c\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Nasiona chia. Nowa superfood.<\/a><\/span>&#8221; Przemys\u0142 Spo\u017cywczy 71 (2017).<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-3\"><small>D\u0105browski, Grzegorz, and Marta Skrajda. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"http:\/\/ojs.ukw.edu.pl\/index.php\/johs\/article\/view\/2015%3B5(9)%3A337-350\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Nasiona sza\u0142wii hiszpa\u0144skiej (Salvia Hispanica L.) jako \u017ar\u00f3d\u0142o sk\u0142adnik\u00f3w wykazuj\u0105cych dobroczynny wp\u0142yw na ludzki organizm= Chia seeds (Salvia hispanica L.) as a source of ingredients with beneficial influence on human organism.<\/a><\/span>&#8221; Journal of Education, Health and Sport 5.9 (2015).<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-4\"><small>Jarosz, Miros\u0142aw, et al. Normy \u017cywienia dla populacji Polski. Instytut \u017bywno\u015bci i \u017bywienia, 2017.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-5\"><small>Rossi, Andrea S., et al. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"https:\/\/www.cambridge.org\/core\/journals\/british-journal-of-nutrition\/article\/dietary-chia-seed-induced-changes-in-hepatic-transcription-factors-and-their-target-lipogenic-and-oxidative-enzyme-activities-in-dyslipidaemic-insulinresistant-rats\/C1420B29FA5FAC32D627E004702B87D9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Dietary chia seed induced changes in hepatic transcription factors and their target lipogenic and oxidative enzyme activities in dyslipidaemic insulin-resistant rats.<\/a><\/span>&#8221; British Journal of Nutrition 109.9 (2013): 1617-1627.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-6\"><small>Taga, M. Silvia, E. E. Miller, and D. E. Pratt. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/BF02542169\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Chia seeds as a source of natural lipid antioxidants.<\/a><\/span>&#8221; Journal of the American Oil Chemists\u2019 Society 61.5 (1984): 928-931.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-7\"><small>Reyes-Caudillo, E., Alberto Tecante, and M. A. Valdivia-L\u00f3pez. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0308814607008709\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Dietary fibre content and antioxidant activity of phenolic compounds present in Mexican chia (Salvia hispanica L.) seeds.<\/a><\/span>&#8221; Food Chemistry 107.2 (2008): 656-663.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-8\"><small>Peiretti, P. G., and F. Gai. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0377840108001405\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Fatty acid and nutritive quality of chia (Salvia hispanica L.) seeds and plant during growth.<\/a><\/span>&#8221; Animal Feed Science and Technology 148.2-4 (2009): 267-275.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-9\"><small>da Silva Marineli, Rafaela, et al. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0023643814002072\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Chemical characterization and antioxidant potential of Chilean chia seeds and oil (Salvia hispanica L.).<\/a><\/span>&#8221; LWT-Food Science and Technology 59.2 (2014): 1304-1310.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-10\"><small>Sandoval-Oliveros, Mar\u00eda R., and Octavio Paredes-Lo\u0301pez. &#8222;<span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"https:\/\/pubs.acs.org\/doi\/abs\/10.1021\/jf3034978\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Isolation and characterization of proteins from chia seeds (Salvia hispanica L.).<\/a><\/span>&#8221; Journal of agricultural and food chemistry 61.1 (2012): 193-201.<\/small><\/li>\n<li id=\"cite-11\"><small>Seeds, chia seeds, dried &#8211; USDA Food Composition Databases &#8211; <span class=\"ExternalLinks\"><a href=\"https:\/\/ndb.nal.usda.gov\/ndb\/foods\/show\/12006\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">https:\/\/ndb.nal.usda.gov\/ndb\/foods\/show\/12006<\/a><\/span>.<\/small><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy nasiona Chia mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 tradycyjne potrawy? Na pewno s\u0105 przyk\u0142adem tzw. &#8222;superfood&#8221; &#8211; w doskona\u0142y spos\u00f3b uzupe\u0142niaj\u0105 diet\u0119 w cenne sk\u0142adniki od\u017cywcze i dla wielu os\u00f3b mog\u0105 by\u0107 podstaw\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9382,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[1242,53,87,223,20,885,128,1346,478,593,124,221,82,125,176,674,133,126,201,89,1634],"class_list":["post-9380","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-natura","tag-blonnik-pokarmowy","tag-cynk","tag-flawonoidy","tag-fosfor","tag-kwas-chlorogenowy","tag-kwas-cynamonowy","tag-kwas-foliowy","tag-kwas-kawowy","tag-kwas-omega-3","tag-kwas-omega-6","tag-magnez","tag-mangan","tag-metabolizm","tag-potas","tag-selen","tag-superfood","tag-wapn","tag-witamina-b1","tag-witamina-b3","tag-zelazo","tag-ziarna-chia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9380"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9380\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9545,"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9380\/revisions\/9545"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eco-supplements.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}